امور مالی غیرمتمرکز که آن را دیفای (DeFi) می نامند، برای مدیریت دادو ستد های مالی از رمز ارز و تکنولوژی  بلاک چین مورد استفاده قرار می گیرد. در حقیقت، حذف بانک‌ ها، واسطه‌ ها و موسسات متمرکز از دنیای مالی رویایی است که دیفای برای تحقق آن فعالیت می کند. با استفاده از دیفای معامله گران این امکان را دارند تا با استفاده از دارایی های دیجیتال بدون احتیاج به واسطه ها فعالیت هایی همچون انتقال، ترید، سرمایه گذاری و دیگر فعالیت های مالی را با استفاده از قرارداد های هوشمند انجام دهند. در ادامه این مطلب  با ماهیت امور مالی غیر متمرکز و کاربرد های آن بیشتر آشنا خواهید شد.

امروزه تقریبا تمام امور بانکی، وام و معاملات از طریق سیستم های متمرکز مدیریت می شود که به وسیله ی نهاد های حاکم و کنترل کنندگان مرکزی مدیریت می شوند. مصرف کنندگان عادی برای دسترسی به همه موارد، از وام های خودرو و مسکن گرفته تا سهام و اوراق بهادار، بایستی  با انبوه واسطه های مالی برخورد کنند  و در  ارتباط باشند.

به صورت کلی در سیستم های سنتی، روش های محدودی برای دسترسی مستقیم مصرف کنندگان به دارایی هایشان و خدمات مالی وجود دارد. آنها نمی توانند واسطه هایی همچون بانک ها، صرافی ها و وام دهندگانی که مقداری از هر معامله مالی و بانکی را به عنوان سود برمی دارند را دور بزنند.

دیفای با گرفتن قدرت واسطه ها و کنترل کنندگان و از طرفی با قدرت بخشیدن به افراد معمولی از طریق صرافی ها، در تلاش است تا شیوه های سنتی را به چالش بکشد و نظام های مالی را غیر متمرکز کند.

دیفای از عبارت “Decentralized Finance” به معنی امور مالی غیرمتمرکز گرفته شده است. عباراتی که برای انواع برنامه های مالی با هدف حذف واسطه ها در ارزهای رمزپایه یا بلاک چین مورد استفاده قرار میگیرند.

جانشین دادوستد سنتی: در حال حاضر اموری ازجمله پرداخت، تجارت اوراق بهادار، بیمه، وام و قرض گرفتن با دیفای انجام می گیرد.

صرافی  غیرمتمرکز (DEX): با اینکه اکثر سرمایه گذاران ارز های دیجیتال از صرافی های متمرکز همچون کوین بیس یا جمینی استفاده می کنند، صرافی های غیر متمرکز با ارائه ویژگی های مختلف معاملات مالی همتا به همتا را آسان  می کنند و به کاربران این اجازه را می دهند تا کنترل دارایی های خود را در دسترس واسطه های شخص ثالث قرار ندهند.

کیف پول های الکترونیکی: توسعه دهندگان دیفای در حال راه اندازی کیف پول های دیجیتالی می پاشند که می توانند به طور مستقل از برترین صرافی های ارز دیجیتال به فعالیت بپردازند و به سرمایه داران دسترسی به همه ویژگی ها از جمله رمز ارز و بازی های مبتنی بر بلاک چین را بدهند.

استیبل کوین : در حالی که ارزهای رمزپایه بسیار بی ثبات می باشند، استیبل کوین ها در تلاشند تا ارزش های خود را با گره زدن به ارزهای غیر رمزپایه مانند دلار آمریکا تثبیت نمایند

توکن  غیرقابل معاوضه (NFT): توکن های غیر قابل معاوضه (NFT) دارایی های  ارز دیجیتال را از دارایی های معمول غیر قابل معامله ایجاد می کند، همچون نخستین توییت در توییتر.

وام  فلش: به نوعی از وام های ارز دیجیتال وام فلش که برای دریافت آن احتیاجی به ارائه وثیقه و ضمانت نیست و بلافاصله  بعد از درخواست آن، وام به ما  داده خواهد شد. این وام‌ها مزیت های بسیاری دارند اما در واقع برای توسعه دهندگان قراردادهای هوشمند ایجاد شده‌ اند.

در اینجا قصد داریم به برخی از اصلی ترین مزایای رشد و توسعه دیفای و توضیح کوتاهی درمورد هر کدام پرداخته ایم.

✔️ وابسته نبودن به واسطه ها: دنیای دادوستد سنتی وابسته به نهادهایی مثل بانک (به‌ عنوان واسطه) و دادگاه (به‌ عنوان داور) است. ولی در این میان برنامه‌ های دیفای بی نیاز از واسطه یا داوری می باشند. در حقیقت کدِ برنامه‌ نویسی است موجب میشود تا به حل‌ و‌ فصل اختلافات  بپردازد. به علاوه، مهم تر از همه این است که کاربران بر سرمایه های خود تسلط و نظارت کامل دارند.

✔️  وجود نداشتن کنترل متمرکز: در برنامه های دیفای هیچ کس قادر به مصادره دارایی شما نیست، هیچ کس نمی تواند نظارتی بر امور مالی و دارایی شما داشته باشد یا از خرید و فروش شما با دیگران جلوگیری کند. هم چنین به دلیل روشن بودن همه چیز، سرقت و هک و کلاهبرداری های احتمالی نیز به ‌کم ترین حد می‌ رسند.

✔️ کم شدن هزینه ها: استفاده از دیفای موجب کاهش هزینه‌ ها می شود و امکان ایجاد یک سیستم مالی آسیب‌ ناپذیر را فراهم می آورد. اگرچه می توان گفت که به این راحتی ها نمی توان بانک‌ ها و موسسه های متمرکز را از دنیای مالی حذف کرد اما می توان انتظار شروع یک فرآیند قدرتمند را داشت.

✔️ نبودن امکان تغییر و سانسور اطلاعات: به‌ سبب وجود  بلاک چین می‌ توان به پیشرفت  امور مالی غیر متمرکز امید داشت. از آنجا که همه ی اطلاعات روی بلاک چین نگه داری شده و میان افرادی که به شبکه متصل می شوند پخش می‌ شود دیگر امکان تغییر اطلاعات، سانسور یا از کار افتادن سیستم وجود ندارد

✔️ دسترسی راحت: دسترسی راحت همه ی افراد به خدمات مالی از دیگر  ویژگی های مثبت دیفای می باشد. این تکنولوژی می تواند برای کسانی که نمی‌ توانند از سیستم مالی فعلی استفاده کنند بسیار کاربردی باشد. در نتیجه، با دیفای همه می‌ توانند با هزینه بسیار کم از خدمات مالی استفاده نمایند.

✖️ سرعت کم: در حقیت سرعت بلاک چین‌ ها کمی کندتر از رقبای متمرکز است و این روی فعالیت برنامه‌ های غیر متمرکز نیز تاثیر می گذارذ. برای مثال، اتریوم که اصلی ترین میزبان پروژه‌ های دیفای به حساب می آید، در حال حاضر می تواند در هر ثانیه ۱۴ تراکنش انجام  بدهد. باید بگوییم که این مشکل در آینده ای نزدیک و به لطف راهکارهای مقیاس‌ پذیری مختلف و پیشرفت‌ های بالقوه، رفع می شود. همچنین لازم به ذکر است که در حال حاضر ده‌ ها پروژه دیفای روی همین بلاک چین‌ های کند هم عملکرد بسیار خوبی دارند.

✖️ جبران ناپذیری خطاهای کاربر: از آنجا یی که دیفای واسطه‌ های مالی را حذف می کند و همه مسئولیت را به خود کاربران واگذار می‌ کند احتمال دارد در این بین خطاهایی اتفاق بیفتد که  مسوولیت آن تنها  بردوش خود کاربر خواهد بود. فرض کنید که شما رمز حساب بانکی تان را فراموش کرده اید، در این شرایط این امکان وجود دارد تا به بانک حساب خود مراجعه کنید و رمزتان را بازیابی نمایید.

اما این شرایط در مورد بلاک چین‌ های باز درست نیست چراکه مثلا در بلاک چین اتریوم،‌ هویت با یک رشته متنی از حروف و اعداد به نام “کلید خصوصی/Private Key” مشخص می‌ شود که با فراموش کردن آن، دیگر امکان دسترسی به موجودی کیف پولتان را ندارید. به علاوه، تراکنش‌ های بلاک چین‌ های باز برگشت‌ ناپذیر می باشند و به این معنا است که اگر مبلغی را به کیف پول ابه اشتباه واریز کنید، هیچ گاه دستتان به آن مبلغ نمی رسد. از این جهت می توان گفت که کار کردن با دیفای برای کاربرانِ بی دقت، نکات منفی و مشکلات زیادی پیش رو خواهد داشت.