ارز دیجیتال ملی یا ارز دیجیتال بانک مرکزی (CBDC) واحد پولی می باشد که قابلیت برنامه ریزی و برنامه نویسی دارد ،بدین وسیله پول، موجودیت هوشمند پیدا خواهد کرد. در حقیقت، هدف بانک مرکزی از ساخت این واحد پولی، مقابله با ارزهای دیجیتال دیگر می باشد. براساس گفته  های بانک مرکزی، طی چند سال

گذشته، این بانک در مقایسه با بقیه ارزهای دیجیتال، عملکرد مثبتی نداشته است که این موضوع در حال بررسی است. زیرا اقتصاد یک کشور در گرو حاکمیت پولی آن می باشد. به همین دلیل بانک مرکزی تصمیم به راه اندازی رویکردی جدید و ساخت واحد پولی ارز دیجیتال ملی گرفت.

ارز دیجیتال ملی یا CBDC نوعی واحد پولی حد وسط ارز بانک مرکزی و رمزارزها می باشد. برای آگاهی بیشتراز این واحد پولی تا انتهای این مقاله با ما باشید.

ارز فیات عبارتی است که به ارز صادر شده توسط دولت اشاره می کند. این پول به شکل اسکناس و سکه است و کاملا قانونی بوده و می شود از آن به منظور خرید و فروش کالا و خدمات  نیزاستفاده کرد. ارز دیجیتال بانک مرکزی شکل مجازی ارز فیات می باشد. به همین دلیل این نوع ارزدیجیتال، مثل ارز فیات از توافق، اعتماد و حمایت کامل دولت سازنده برخوردار می باشد.

هدف  اصلی از ساخت این رمز ارزها، ارائه آسودگی و امنیت دیجیتال و همینطور گردش منظم و پشتیبان گیری از سیستم بانکداری سنتی می باشد. رمز ارزهای ملی به نحوی طراحی شده اند که به عنوان یک واحد حساب، ذخیره ارزش و وسیله مبادله برای معاملات روزمره عمل کنند.

رمز ارزهای (CBDC) توسط اعتماد و اعتبار دولت صادرکننده پشتیبانی می شوند، درست مثل ارز فیات. بانک مرکزی یا مقامات ارزی (موسسه ای که ارز و عرضه پول کشور را ساماندهی می کند) فقط مسئول عملیات آنها هستند. البته لازم به ذکر است تا سال 2011 در حدو 83 کشور درگیر رشد و توسعه این رمز ارزها بودند، که البته  هدف هرکدام  ازآن ها از انجام این کار متفاوت بود.

به طور کلی، دو نوع CBDC وجود دارد: ارزهای دیجیتال عمده فروشی بانک مرکزی و ارزهای دیجیتال خرده فروشی. در اینجا به معرفی مشخصات این دو نوع ارز دیجیتال ملی می پردازیم.

CBDC ارزهای عمده فروشی از موسسات مالی و بانکی موجود برای تسویه و انجام تراکنش ها ی مالی استفاده می کنند. این نوع از CBDC ها دقیقاً مشابه ذخایر سنتی بانک مرکزی عمل می کنند.

یکی از انواع معاملات CBDC عمده فروشی، پرداخت بین بانکی می باشد. این شیوه ی پرداخت شامل انتقال دارایی یا پول بین دو بانک می باشد که ممکن است تحت شرایط خاصی انجام گیرد. این انتقال ریسکی را برای طرف مقابل به همراه دارد و می تواند در سیستم پرداخت ناخالص بلادرنگ (RTGS) بیشتر شود.

سیستم مبتنی بر صرافی ارز دیجیتال قابلیت تعدیل شرایط را فراهم می سازد، بنابراین اگر این شرایط به خوبی رعایت نشوند، انتقالی صورت نمی گیرد. CBDC های عمده فروشی می توانند سرعت روند انتقال بین مرزی را هم افزایش دهند.

اکثر سیستم‌های پرداخت فعلی در حوزه‌های قضایی واحد یا با یک ارز واحد فعالیت می کنند. فناوری دفتر کل توزیع شده (DLT) در CBDC های عمده فروشی می تواند این مفهوم را به نقل و انتقالات خارج از کشور توسعه دهد و  سرعت روند انتقال پول را در مرزها را افزایش دهد.

CBDC های عمده فروشی سیستم انتقال بین بانکی را بهبود می بخشند. از سوی دیگر، CBDC های خرده فروشی شامل انتقال ارز دیجیتال تحت پشتیبانی دولت مرکزی به طور مستقیم به مصرف کنندگان می باشد. به علاوه، خطر واسطه ها یا خطر عدم نقدشوندگی موسسات بانکی و کم شدن وجوه سپرده گذاران را از بین می برند. البته براساس نوع دسترسی، دو نوع CBDC های خرده فروشی وجود دارد.

CBDCها روند اجرای سیاست های پولی و اوراق قرضه دولتی را راحت تر می کنند. آنها پروسه ی بین بانکی را از طریق CBDC های عمده فروشی خودکار می کنند و از طریق CBDC های خرده فروشی، پیوندهای مستقیمی بین مصرف کنندگان و بانک های مرکزی ایجاد می کنند.

این رمز ریال ها همچنین می توانند تلاش و روند مرتبط با دیگر وظایف دولت مانند توزیع مزایا یا محاسبه و جمع آوری مالیات را تا حد زیادی کاهش دهند. پرداخت از طریق واسطه ها شامل ریسک شخص ثالث در فرآیند می شود.

اگر سپرده های نقدی بانک تمام شود چه می شود؟ اگر بانکی به دلیل یک شایعه یا یک اتفاق خارجی  دچار ورشکستی شود چه می شود؟ چنین مسایلی پتانسیل برهم زدن تعادل یک سیستم مالی را دارند. CBDC ریسک شخص ثالث را ازبین می برد. مسئولیت باقی ماندن ریسک در سیستم بر عهده ی بانک مرکزی می باشد.

امکان تعریف استانداردهای حریم خصوصی در یک سیستم CBDC طبق قوانین و اصول خاصی انجام می شود. یک CBDC خرده فروشی مبتنی بر ارزش ، مثل پول نقد عمل می کند و با نام مستعار تراکنش از حریم خصوصی پشتیبانی می کند. از جهت دیگر، دسترسی مبتنی بر حساب به CBDC ها مثل یک حساب بانکی ساده عمل می کند که می تواند به ویژگی های حفظ حریم خصوصی مجهز بشود.

یکی از موانع دربرگیرنده مالی برای بخش های بزرگی از جمعیت فاقد حساب بانکی، به خصوص در کشورهای در حال توسعه و فقیر، هزینه های مرتبط با گسترش زیرساخت های بانکی مورد نیاز برای دسترسی به سیستم مالی می باشد. CBDC ها می توانند مصرف کنندگان را مستقیماً و بدون واسطه به بانک های مرکزی متصل کنند و نیاز به زیرساخت های گران قیمت را از حذف کنند.

CBDC ها الزاما موضوع تمرکز را حل نمی کنند. بانک مرکزی همواره مسئولیت معاملات و سرمایه گذاری با او را بر عهده دارد. بنابراین، داده ها را کنترل می کند و از تراکنش های بین شهروندان و بانک ها استفاده می شود.

افراد نباید نگران مشکلات حریم شخصی باشند زیرا سرپرست مسئول جمع آوری و انتشار هویت های دیجیتال می باشد. ارائه دهنده برای هر تراکنش پنهان می شود. این می تواند موجب مسائل مربوط به حریم شخصی مثل موارد مربوط به غول های فناوری و ارائه دهندگان خدمات اینترنتی (ISP) شود.

برای مثال، مجرمان می توانند اطلاعات را هک و از آن  ها سوءاستفاده کنند یا بانک های مرکزی می توانند تراکنش های بین شهروندی را منع کنند.

براساس گفته رئیس بانک مرکزی، رمزریال توسط بانک مرکزی منتشر و هم چنین پشتیبانی می‌شود. از این جهت یکی از تفاوت‌های اصلی این رمز ارز با دیگر رمز ارز‌ها تمرکز زدایی می باشد. به نحوی که بیشتر رمز ارزها بر غیرمتمرکز بودن استوار می باشند اما ارز دیجیتال ملی متمرکز است و توسط بانک مرکزی کشور پشتیبانی می‌شود.

وجود تمرکز در رمز ارز ریال می‌تواند سودمند باشد چرا که به این صورت قیمت آن ثابت  می ماند و از امنیت بیشتری برخوردار خواهد بود. یکی دیگر از تفاوت‌های رمزریال با دیگر رمزارزها،  قدرت نقد شوندگی این ارز می باشد. یعنی شما می‌توانید بسیار راحت تر و سریعتر با استفاده از زیرساخت‌های مشخص شده  رمزریال را نقد و تبدیل کنید.

یکی از اصلی ترین کاربردهای ارزهای دیجیتال، سرمایه‌گذاری است. نکته ی مهم این است که اگر ارز دیجیتال ملی را به عنوان یک ارز دیجیتال قبول کنیم، آیا سرمایه گذاری روی آن منطقی می باشد؟

براساس اعلام بانک مرکزی ایران‌،‌ این رمزارز نماینده اسکناس فیزیکی ریال می باشد که در فضای دیجیتال مورد استفاده قرار می گیرد و پشتوانه آن هم ریال است. بنابراین، با توجه به نوسانات ریال و ارزش جهانی آن، می‌توان استنباط کرد  که کاربرد رمز ارزش در ابتدا تنها به خرید و پرداخت کالا محدود می گردد.

بانک مرکزی،‌ اصلی ترین دلیل گسترش ارز دیجیتال ملی را ارتباط ریال با بازار جهانی می داند.

یکی دیگر از اهداف رمزریال ها،‌ امکان پرداخت سریع با ارز دیجیتال ملی می باشد. مثلا اگر در شرایطی خاص، پدر یا مادری در ایران تنها باشند و فرزندان آن ها در خارج ،‌ قصد خرید یا حمایت مالی آن‌ها را داشته باشند، در چنین شرایطی، آنها به آسانی می‌توانند با استفاده از ارز دیجیتال ملی،‌ به کیف پول یا آدرس دیجیتالی پدر و مادر خود، ریال واریز کنند. در اینجا چند نمونه از کاربردهای ایجاد پروژه رمزریال را لیست کرده‌ایم:

تا به امروز اطلاعات دقیقی راجع به زمان فعال شدن و دردسترس بودن این پروژه اعلام نشده است؛  البته طبق آنچه که مسئولین در مورد ارز دیجیتال ملی اعلام کرده‌اند، فعال سازی نسخه آزمایشی و محدود آن در سال ۱۴۰۱ و فعال سازی نسخه اصلی تا انتهای سال ۱۴۰۱ انجام می شود. اما تا کنون هیچگونه خبری راجع به زمان عرضه اولیه ارز دیجیتال ملی در دسترس نمی یاشد.

جهت دریافت مشاوره در زمینه ارزهای دیجیتال و کسب اطلاعات بیشتر درباره استراتژی‌های سرمایه‌گذاری بدون ریسک و آشنایی بیشتر با ارز دیجیتال ملی (CBDC) میتوانید، با مشاوران آلفارنسی تماس حاصل فرمایید. آلفارنسی با تیمی مجرب و متخصص در این حوزه، آماده ارائه خدمات مشاوره‌ای به مخاطبین عزیز می‌باشد.